Cơn mưa cuối tháng mười một trút xuống mái tôn xưởng vật liệu xây dựng những tràng âm thanh lộp độp nặng nề. Tôi đứng trước bàn thờ nhỏ đặt ở góc phòng khách, lặng lẽ rút ba nén nhang trầm châm vào ngọn đèn dầu leo lét.
Khói nhang mảnh dẻ bay lên, quẩn quanh tấm di ảnh đen trắng của Dương Hữu Đăng. Trong khung kính vuông vức, gương mặt người đàn ông ba mươi hai tuổi vẫn giữ nguyên nét cười hiền lành của ba năm về trước. Bên cạnh khung ảnh là tấm bài vị khắc dòng chữ vàng trên nền gỗ sơn son đã bắt đầu ngả màu cũ kỹ.
Ba năm tròn kể từ cái đêm mưa lũ kinh hoàng ở lòng hồ thủy điện Cửa Đạt ấy, chưa một ngày nào tôi quên thắp cho anh một tuần nhang ấm. Cánh cửa sắt ngoài sân xưởng bỗng kêu lên một tiếng ken két kéo dài.
Tiếng bước chân lộc cộc gõ nhịp trên nền xi măng ướt sũng rồi dừng lại ngay bậc thềm. Bà Hoàng Quỳnh Tuệ, mẹ chồng tôi, vừa thu chiếc ô đen lại vừa thở vắn than dài.
- Mộc Hân ơi, mưa gió thế này mà con vẫn chưa dọn mâm cơm cúng tuần rằm cho thằng Đăng à?
Tôi cắm ba nén nhang vào bát hương đồng, quay người lại đỡ lấy chiếc ô trên tay bà.
- Hôm nay mới mười bốn âm lịch mà mẹ, chiều mai con mới làm mâm cơm mặn cúng anh ấy.
Bà Tuệ bước vào nhà, phủi nhẹ mấy giọt nước mưa bám trên vạt áo len màu xám tro. Đôi mắt bà đảo nhanh một vòng quanh căn phòng khách chật hẹp, nơi chất đầy những chồng sổ sách kế toán và các mẫu gạch men trưng bày.
Bà kéo chiếc ghế gỗ ngồi xuống cạnh bàn trà, rút chiếc khăn tay trong túi áo ra chấm lên khóe mắt khô ráo.
- Thấm thoắt đã gần ba năm con trai mẹ nằm dưới đáy nước lạnh lẽo, không tìm thấy cả xác để chôn cất.
- Hôm qua mẹ nằm mơ thấy thằng Đăng về đứng ở đầu giường, người nó ướt đẫm, cứ kêu lạnh lẽo thiếu thốn đủ bề.
- Ngày giỗ đầu năm thứ ba sắp tới rồi, mẹ tính phải thuê thầy về lập đàn giải oan ba ngày ba đêm mới mong nó siêu thoát được.
Tôi rót một chén nước trà nóng đặt trước mặt bà, cổ họng bỗng nhiên nghẹn đắng. Đêm hai mươi tháng chạp ba năm trước, chiếc thuyền câu cá của Dương Hữu Đăng bị lật úp giữa dòng nước xoáy khi xả lũ. Đội cứu hộ quần thảo suốt năm ngày dọc bờ sông chỉ vớt được chiếc áo khoác gió rách bươm và chiếc ví da sũng nước của anh.
Ngày lập mộ gió và đóng cỗ quan tài rỗng chứa quần áo cũ, bà Tuệ đã khóc ngất lên ngất xuống, đập đầu vào thành gỗ đến sưng tấy cả trán. Còn tôi, khi tang lễ vừa khép lại chưa ráo mồ hôi, đã phải đối mặt với một cơn bão táp khác khủng khiếp hơn gấp vạn lần.
Ba chủ nợ cầm theo giấy vay tiền có chữ ký và dấu vân tay đỏ chót của Dương Hữu Đăng kéo đến tận xưởng. Tổng số tiền anh vay để đầu tư cát sỏi dưới lòng sông nhưng bị mưa lũ cuốn trôi sạch sành sanh lên tới đúng ba tỷ đồng.
Để vay được khoản tiền khổng lồ ấy, anh đã đem sổ đỏ mảnh đất đầm lầy rộng năm mẫu ở rìa huyện thế chấp cho ngân hàng và các quỹ tín dụng đen. Lúc chủ nợ đập bàn quát tháo đòi niêm phong xưởng gạch, bà Tuệ đã ôm ngực ngất xỉu ngay tại chỗ, đẩy toàn bộ gánh nặng sang đôi vai gầy guộc của tôi.
Vì giữ chữ tín cho người chồng đã khuất và không muốn mẹ già phải ra đứng đường ở tuổi xế chiều, tôi đã cắn răng ký vào biên bản nhận nợ thay chồng. Suốt một nghìn ngày qua, tôi thức dậy từ bốn giờ sáng để bốc vác từng bao xi măng, tự mình lái xe tải nhỏ đi giao gạch men khắp các công trình lớn nhỏ.
Đôi bàn tay từng trắng trẻo mịn màng của một nhân viên văn phòng giờ đây chai sần, nứt nẻ và lúc nào cũng bám đầy bụi vôi vữa. Bà Tuệ nhấp một ngụm trà, giọng nói bỗng chuyển từ sầu thảm sang dò xét.
- Nghe nói tuần trước con vừa giao xong lô hàng lớn cho thầu xây dựng trên phố huyện, chắc cũng thu về được món kha khá hả Hân?
- Đợt này khớp gối của mẹ đau nhức quá, tính xin con hai chục triệu để mua mấy hộp thuốc bổ xương khớp của Nhật uống cầm chừng, rồi lo tiền vàng mã cho thằng Đăng luôn.
Tôi nhìn xuống cuốn sổ ghi chép chi tiêu đang mở sẵn trên mặt bàn, chậm rãi đáp lời.
- Tiền hàng đợt vừa rồi con vừa chuyển thẳng vào ngân hàng để tất toán nốt hai trăm triệu tiền gốc và lãi cuối cùng của khoản nợ ba tỷ rồi mẹ ạ.
- Chiều qua ông Kiệm bên quỹ tín dụng đã trả lại bản gốc sổ đỏ mảnh đất đầm lầy năm mẫu của anh Đăng cho con.
- Trong két sắt bây giờ chỉ còn đúng mười lăm triệu tiền mặt để xoay vòng nhập xi măng tuần tới, mẹ cầm tạm năm triệu mua thuốc nhé.
Nghe nhắc đến cuốn sổ đỏ mảnh đất đầm lầy đã được giải chấp, đôi mắt vốn đang lờ đờ của bà Tuệ lập tức sáng rực lên. Bàn tay bà đặt mạnh chén trà xuống đĩa sứ, phát ra một tiếng lách cách giòn tan.
- Cái gì, con đã lấy được cuốn sổ đỏ mảnh đất đầm lầy ở xã Vân Nội về rồi sao?
- Thế cuốn sổ đó bây giờ con đang cất ở đâu, đưa đây cho mẹ giữ hộ cho, để ở cái xưởng xập xệ này lỡ trộm cắp nó rình mò thì khổ.
Tôi hơi ngạc nhiên trước phản ứng sốt sắng thái quá của mẹ chồng. Mảnh đất đầm lầy ở xã Vân Nội ấy vốn là đất nông nghiệp trũng thấp, cỏ lác mọc ngập đầu người, mùa mưa thì ngập úng, mùa khô thì đất phèn chua loét.
Ba năm trước, khi chủ nợ đòi siết mảnh đất đó để trừ bớt ba trăm triệu, chính bà Tuệ còn xua tay bảo cứ vứt quách cái bãi sình lầy vô giá trị ấy đi cho rảnh nợ. Chỉ có tôi vì tiếc chút tài sản duy nhất chồng để lại nên mới nai lưng trả hết tiền để chuộc sổ về.
- Sổ đỏ con gửi trong tủ bảo mật của ngân hàng rồi mẹ ạ, khi nào làm xong thủ tục khai tử hợp pháp cho anh Đăng thì mới sang tên thừa kế được.
- Hôm trước chú Lăng Phúc Phong bên tòa án huyện có nhắc con, anh Đăng mất tích đã tròn ba năm.
- Đủ điều kiện pháp lý để tòa ra quyết định tuyên bố một người đã tử vong và xóa hộ khẩu.
Sắc mặt bà Tuệ thoắt cái biến đổi, tái nhợt đi như tàu lá chuối héo. Bà đứng bật dậy khỏi ghế, giọng nói bỗng dưng cao vút và gắt gỏng khác hẳn vẻ yếu ớt ban nãy.
- Xóa hộ khẩu là xóa thế nào, ai cho phép con làm cái chuyện thất đức tuyệt tình như thế!
- Thằng Đăng nó chỉ mất tích chứ có ai nhìn thấy xác nó đâu mà con đòi tòa tuyên bố tử vong, con định trù ẻo cho con trai mẹ chết thật đấy à?
Tôi ngước nhìn bà, cảm thấy một sự vô lý đến nực cười đang dâng lên trong lồng ngực.
- Mẹ ơi, chính tay mẹ lập bàn thờ, chính miệng mẹ khóc bên quan tài rỗng suốt ba năm qua, sao bây giờ làm thủ tục giấy tờ theo luật định mẹ lại bảo con trù ẻo?
- Nếu không có quyết định tuyên bố tử vong của tòa án, toàn bộ giấy tờ đất đai và giấy phép kinh doanh đứng tên anh Đăng đều bị đóng băng vĩnh viễn.
- Không thể giải quyết được việc gì cả.
Bà Tuệ mím chặt môi, hai bàn tay xoắn chặt lấy chiếc khăn tay đến nhăn nhúm. Ánh mắt bà lấm lét tránh né cái nhìn trực diện của tôi, giọng hạ thấp xuống nhưng vẫn đầy vẻ áp đặt.
- Tóm lại là mẹ chưa đồng ý cho con nộp đơn ra tòa lúc này, ít nhất cũng phải đợi qua ngày giỗ đầu năm thứ ba vào cuối tháng này đã.
- Thôi đưa năm triệu đây cho mẹ đi mua thuốc, mưa gió ẩm ương thế này đứng nói chuyện với con chỉ tổ thêm tăng xông máu.
Tôi mở ngăn kéo bàn làm việc, rút ra một xấp tiền polymer mệnh giá năm trăm nghìn đồng đặt vào tay bà. Bà Tuệ giật vội xấp tiền, nhét sâu vào túi áo trong rồi mở ô bước vội ra khỏi sân xưởng mà không thèm ngoái đầu nhìn lại di ảnh con trai lấy một lần.
Nhìn theo bóng lưng tất tả của bà khuất dần sau màn mưa trắng xóa, trong lòng tôi bỗng gợn lên một mối nghi ngờ mơ hồ không tên. Một người mẹ từng đau đớn đến mức đòi nhảy xuống sông chết theo con, tại sao suốt ba năm qua chỉ đến xưởng vào đúng những ngày tôi vừa thu tiền hàng?
Và tại sao khi nghe tin tôi chuẩn bị làm thủ tục xóa hộ khẩu hợp pháp cho Dương Hữu Đăng, bà lại hoảng hốt như thể sợ mất đi một thứ gì đó vô cùng hệ trọng? Tiếng chuông điện thoại bàn đặt trên chồng hóa đơn bỗng reo vang inh ỏi, cắt đứt dòng suy nghĩ miên man của tôi.
Tôi nhấc ống nghe lên, giọng của anh Chu Bá Cảnh, trưởng phòng vật tư của Công ty Hoàng Long, vang lên sang sảng ở đầu dây bên kia.
- Chào cô Mộc Hân, lô gạch lát nền cao cấp năm trăm mét vuông giao cho khu nhà điều hành dự án Hoàng Long ở thị xã Bỉm Sơn sáng mai cô có kịp chuyển vào không?
- Dạ kịp anh Cảnh ơi, em đã cho công nhân bốc hàng lên xe tải từ chiều qua rồi, tờ mờ sáng mai đích thân em sẽ đi cùng xe vào bàn giao tận nơi cho bên anh.
- Tốt quá, cô làm ăn lúc nào cũng chuẩn chỉ đúng hẹn, cứ giao xong lô này đi rồi tôi báo cho cô một tin vui động trời liên quan đến vùng đất xã Vân Nội quê cô nhé.
Tôi mỉm cười cảm ơn vị khách hàng sộp rồi gác máy, lòng thầm nghĩ có lẽ Công ty Hoàng Long sắp mở thêm dự án làm đường giao thông nào đó quanh huyện nhà. Lúc ấy, tôi hoàn toàn không thể ngờ rằng. Chuyến xe giao gạch vượt hơn một trăm cây số vào thị xã Bỉm Sơn sáng ngày hôm sau sẽ đập tan toàn bộ thế giới niềm tin mà tôi đã dùng máu và nước mắt.
Để gìn giữ suốt ba năm ròng rã.
