Chưa bao giờ tôi nghĩ có ngày con gái ruột lại bắt tôi ký hợp đồng làm giúp việc cho nó. Một bản hợp đồng đánh máy sẵn hai mặt giấy trắng, ghi rõ mức lương thử việc bằng không đồng. Người ngồi đối diện tôi trong quán nước vỉa hè bụi bặm lúc này chính là Mai Thanh Hà. Đứa con gái duy nhất mà tôi đã tần tảo nuôi nấng suốt hai mươi tám năm ròng rã.
Tôi tên là Mai Thị Xuyến, năm nay vừa tròn năm mươi chín tuổi. Trên đùi tôi vẫn còn đặt chiếc túi vải thô màu nâu sẫm mang từ vùng núi cao xuống. Bên trong túi là hai cân củ tam thất bắc loại một đã đủ năm năm tuổi. Cùng với ba lọ cao đương quy nguyên chất do chính tay tôi thức trắng ba đêm cô đặc trên bếp củi.
Cách đây hai hôm, Mai Thanh Hà gọi điện về quê cho tôi vào lúc mười một giờ đêm. Trong khi đó, mẹ chồng nó là bà Đặng Hoàng Yến lại quá kỹ tính, không tin tưởng người giúp việc ngoài. Nghe tiếng con gái khóc nghẹn trong máy, lòng người làm mẹ như tôi xót xa như xát muối. Chồng tôi mất sớm từ năm Mai Thanh Hà mới lên bảy tuổi đầu vì một trận lũ quét.
Đến ngày Mai Thanh Hà báo tin lấy Trịnh Việt Dũng, con trai một gia đình kinh doanh thực phẩm chức năng trên phố. Con bé bảo tôi rằng nhà chồng nó danh giá lắm, bố mẹ chồng toàn giao du với giới thượng lưu.
Tôi đã tin lời con gái, lặng lẽ nuốt tủi thân vào lòng miễn sao con mình được ấm êm. Tôi còn âm thầm bàn với cháu họ mình là Mai Tuấn Phong, người đang giữ chức Giám đốc điều hành nông trường. Đó là Nông trường Dược liệu An Phát, cơ ngơi hơn bốn mươi héc-ta đất đồi do tôi gây dựng từ hai bàn tay trắng.
Để nâng đỡ con rể Trịnh Việt Dũng vững ghế Giám đốc thu mua tại công ty dược phẩm của gia đình họ Trịnh. Tôi đã chỉ đạo Mai Tuấn Phong ký hợp đồng cung ứng thảo dược sạch đạt chuẩn quốc tế cho Trịnh Việt Dũng.
Mọi giao dịch giấy tờ ngoài mặt đều do một mình Mai Tuấn Phong thay tôi đứng tên điều hành. Tôi chỉ giữ đúng ba mươi lăm phần trăm cổ phần ưu đãi biểu quyết cùng con dấu phủ quyết tối cao trong két sắt.
Con bé mặc một chiếc váy lụa màu kem đắt tiền, trên cổ đeo dây chuyền bạch kim sáng lấp lánh. Không hề có dáng vẻ tiều tụy hay sốt cao vì tắc tia sữa như những gì nó kể lể trong điện thoại. Tôi chưa kịp hỏi thăm vết mổ của con và hỏi cháu ngoại thế nào, thì đã vội mở chiếc túi vải ra. — Hà ơi, mẹ mang tam thất năm năm tuổi với cao đương quy mới nấu xuống cho con đây. — Con uống cao này vào là thông tia sữa ngay, khí huyết hồi phục nhanh lắm, không sợ đau lưng đâu con.
Thế nhưng Mai Thanh Hà không hề đưa tay ra đón lấy món quà của mẹ. Con bé nhíu chặt đôi lông mày vừa mới phun thêu sắc sảo, lấy hai ngón tay phẩy phẩy trước mũi. Giọng nói của nó vang lên lạnh ngắt, đầy vẻ ghê tởm và sốt ruột: — Khiếp quá mẹ ơi, mẹ cất ngay mấy cái thứ rễ cây mốc meo bốc mùi đất ẩm này vào túi đi! — Mẹ đi xe khách ám toàn mùi dầu gió với mùi thuốc bắc, ngồi gần mẹ con muốn nôn cả ra đây này!
Bàn tay đang cầm lọ cao đương quy của tôi khựng lại giữa không trung. Mùi thơm nồng ấm của thảo dược từng nuôi sống hai mẹ con suốt những năm tháng nghèo khó trên núi. Giờ đây qua miệng đứa con gái vừa làm dâu nhà giàu được ba năm, lại biến thành thứ mùi đáng xấu hổ. Tôi nhìn khuôn mặt trang điểm kỹ lưỡng của Mai Thanh Hà, cổ họng nghẹn đắng, khẽ hỏi: — Hôm kia con gọi điện khóc bảo đau vết mổ, không có ai nấu cơm cữ và bế thằng Bắp cho con ngủ. — Sao giờ mẹ bỏ hết việc trên nông trường xuống đây, con lại hẹn mẹ ra góc vỉa hè này?
Mai Thanh Hà tháo chiếc kính râm ra, đặt mạnh xuống mặt bàn nhựa rồi thở dài một tiếng đầy vẻ ban ơn. Nó mở chiếc túi xách da hàng hiệu, rút ra một tập giấy A4 đã ghim sẵn góc và một chiếc tạp dề vải xám. Nó đẩy tập giấy cùng chiếc tạp dề về phía tôi, hạ giọng nói nhanh như thể đã chuẩn bị từ trước: — Mẹ nghe con nói cho rõ đây, chuyện hôm nay liên quan đến cả danh dự và địa vị của con ở nhà họ Trịnh. — Hồi cưới anh Trịnh Việt Dũng, con đã trót nói với mẹ chồng con là bố mẹ đẻ con làm giáo viên nghỉ hưu. — Con bảo với bà Đặng Hoàng Yến là mẹ đã theo họ hàng sang nước ngoài định cư dưỡng già rồi.
Tôi sững người nhìn con gái, từng lời nó nói ra khiến sống lưng tôi lạnh toát giữa trưa nắng: — Con nói cái gì cơ Hà? — Mẹ sờ sờ ra đây, một tay nuôi con khôn lớn, sao con lại bịa chuyện mẹ đi nước ngoài để chối bỏ mẹ?
Mai Thanh Hà bĩu môi, ánh mắt nhìn từ mái tóc búi gọn đến đôi giày vải đen giản dị của tôi: — Mẹ tự nhìn lại bộ dạng của mẹ xem, da thì sạm nắng, tay thì toàn vết nhựa cây đen sì! — Mẹ chồng con là bà Đặng Hoàng Yến vốn xuất thân gia giáo, cực kỳ khinh thường dân nhà quê làm ruộng. — Nếu bà ấy biết mẹ ruột của con là một bà già trồng cây thuốc trên núi, bà ấy sẽ coi thường con suốt đời!
Tôi nắm chặt quai túi vải, ngón tay bấm sâu vào lớp vải thô đến mức đầu ngón tay tê dại. Thì ra đây là lý do suốt ba năm qua, nó không một lần đưa chồng về quê thăm tôi. Tôi nhìn thẳng vào mắt Mai Thanh Hà, giọng run lên vì nỗi đau bị chính khúc ruột của mình đâm lén: — Vậy con gọi mẹ xuống đây làm gì? — Nếu con sợ mẹ làm mất mặt con trước nhà họ Trịnh, sao con không thuê người giúp việc chuyên nghiệp?
Mai Thanh Hà lập tức lộ rõ vẻ tính toán thực dụng trên khuôn mặt: — Thuê bảo mẫu chăm trẻ sơ sinh bây giờ tốn mười hai triệu một tháng, lại còn phải bao ăn ở riêng! — Chỉ có mẹ là mẹ ruột của con, mẹ thương cháu ngoại thì mới chịu thức đêm giặt tã bằng tay mà không đòi tiền. — Cho nên con đã nói với anh Trịnh Việt Dũng và mẹ chồng con rằng mẹ là bà giúp việc già ở quê mới xin lên!
Từng chữ "bà giúp việc già ở quê" rơi xuống mặt bàn nhựa, nặng nề như những nhát búa giáng thẳng vào ngực tôi. Mai Thanh Hà không hề quan tâm đến sắc mặt tái nhợt của tôi, nó lật tờ giấy A4 trên bàn ra. Ngón tay sơn móng màu đỏ chót của nó gõ cộp cộp lên dòng tiêu đề in đậm trên mặt giấy: — Đây là Hợp đồng thuê người giúp việc thử việc hai tháng mà con đã soạn sẵn để đưa cho mẹ chồng con xem. — Trong này ghi rõ: Bên B là bà Mai Thị Xuyến, nhận làm giúp việc gia đình trong thời gian thử việc với mức lương không đồng. — Đổi lại, nhà họ Trịnh sẽ bao cơm ngày ba bữa và cho ở tại phòng kho dưới tầng trệt.
Tôi cúi xuống nhìn tờ hợp đồng trắng đen vô hồn, dòng chữ "Mức lương: 0 đồng" nhòe đi trước mắt tôi. Không phải vì tôi tiếc công sức hay cần vài đồng tiền lương của vợ chồng nó. Ngay cả hai tỷ đồng tiền mặt trong tài khoản riêng của Mai Thanh Hà cũng là tiền mồ hôi nước mắt tôi cho nó. Thế nhưng đứa con gái cầm hai tỷ của mẹ đi lấy chồng, giờ lại bắt mẹ ký giấy làm con ở không công!
Thấy tôi ngồi im không nhúc nhích, Mai Thanh Hà tưởng tôi định từ chối nên giọng bắt đầu gắt gỏng: — Con đã nói với bà Đặng Hoàng Yến là nhà bà Xuyến ở quê nghèo rớt mồng tơi, nợ nần chồng chất. — Cho nên bà ấy mới xin lên thành phố làm thử việc không lương hai tháng để cầu xin nhà họ Trịnh cưu mang. — Nói như thế thì mẹ chồng con mới thấy con giỏi giang, biết tiết kiệm chi tiêu cho gia đình nhà chồng!
Nó vừa nói vừa rút cây bút bi mực xanh từ trong túi xách ra, mở nắp bút rồi ấn mạnh vào lòng bàn tay tôi: — Mẹ ký nhanh vào góc dưới này đi, rồi mặc luôn cái tạp dề vải xám này vào trước khi về biệt thự. — Con dặn trước, bước chân qua cổng nhà họ Trịnh là mẹ tuyệt đối không được gọi tên trống không của con! — Phải gọi con là cô Hà, gọi chồng con là cậu Dũng, gọi mẹ chồng con là bà chủ Yến. — Nếu mẹ lỡ miệng xưng mẹ đẻ trước mặt nhà chồng con, con lập tức cắt đứt quan hệ, không nhìn mặt mẹ nữa đâu!
Cây bút bi lạnh ngắt nằm trong lòng bàn tay đầy vết chai sần của tôi. Tôi ngước lên nhìn gương mặt đang hếch cao của Mai Thanh Hà, bỗng thấy xa lạ đến rợn người. Lẽ ra ngay giây phút này, tôi có thể ném thẳng tờ hợp đồng vào mặt nó, xách túi quay về vùng núi của mình. Nhưng đúng lúc ấy, chiếc điện thoại của Mai Thanh Hà đặt trên bàn sáng màn hình vì một tin nhắn mới. Từ góc nhìn của tôi, dòng tin nhắn từ số của Trịnh Việt Dũng hiện lên rõ mồn một trên màn hình khóa: "Vợ nhớ dặn kỹ bà già giúp việc dọn sạch kho lạnh tầng hầm nhé, tối nay lô hàng trộn nhãn An Phát về tới nơi đấy!"
Đôi mắt tôi lập tức nheo lại khi đọc thấy cụm từ "lô hàng trộn nhãn An Phát". Tuần trước, cháu họ tôi là Mai Tuấn Phong có báo cáo trên thị trường xuất hiện vài lô trà thảo mộc mang nhãn An Phát kém chất lượng. Khi đó tôi còn đinh ninh là do đại lý thứ cấp, không ngờ lại xuất phát từ chính căn biệt thự của con rể! Hơn nữa, chỉ còn năm ngày nữa là đến buổi họp ký gia hạn hợp đồng cung ứng độc quyền năm năm với nhà họ Trịnh.
Nếu tôi bỏ về ngay lúc này, tôi sẽ không bao giờ tận mắt lật tẩy được đường dây làm giả nguyên liệu của chúng. Nghĩ đến đó, hơi thở trong lồng ngực tôi dần trở nên trầm ổn và lạnh lẽo. Tôi không nói thêm một lời trách móc nào nữa, lặng lẽ cầm cây bút bi đặt xuống tờ giấy A4. Mũi bút lướt trên mặt giấy, ký rõ ba chữ Mai Thị Xuyến ngay dưới mục "Người làm thuê thử việc".
Thấy tôi ký xong, Mai Thanh Hà thở phào nhẹ nhõm, giật phắt tờ hợp đồng gấp làm tư nhét vào túi xách: — Đấy, mẹ ngoan ngoãn nghe lời con thế có phải tốt cho cả hai mẹ con không! — Mẹ cầm lấy cái tạp dề mặc vào người đi, rồi xách túi đi bộ theo sau con chừng mười mét. — Nhớ là vào đến cổng biệt thự phải cúi đầu xuống, ai hỏi gì cũng chỉ được vâng dạ thôi đấy!
Tôi chậm rãi đứng dậy, cầm chiếc tạp dề vải xám thô ráp buộc ngang vòng eo của mình. Mai Thanh Hà đã tự tay chọn cho tôi thân phận của một người giúp việc giá không đồng. Vậy thì năm ngày tới đây, tôi sẽ dùng đúng thân phận ấy để thu hồi lại tất cả những gì tôi đã ban phát cho chúng!
