Đúng năm giờ chiều ngày thứ một trăm lẻ một kể từ khi ông Tấn qua đời, chiếc xe bán tải do Lê Đình Triết thuê đã nổ máy ầm ĩ ngay đầu con hẻm nhỏ. Chẳng thèm đợi đến hạn ba ngày như lời bà Quách Tuyết Quyên đã nói, vợ chồng Triết và vợ chồng Bách đã hối hả xắn tay áo lao vào buồng khách để khuân vác đồ đạc.
Tiếng giày dép giẫm lên nền gạch bông chan chát, tiếng quát tháo thợ bốc vác vang lên inh ỏi phá tan sự tĩnh mịch vốn có của ngôi nhà cổ. Mạc Thu Trinh đứng chống nạnh ngay bậc tam cấp, tay cầm cuốn sổ nhỏ tích dấu từng món đồ được khiêng ra xe:
Các anh thợ cẩn thận cái chân quỳ của chiếc sập gụ nhé, trầy một vết xước nhỏ là bên thu mua đồ cổ người ta trừ của tôi mất năm triệu bạc đấy! Anh Triết ơi, vào tháo nốt cái lư đồng trên bàn thờ chính xuống đi, để lại cái bát hương bằng sứ trắng cho mẹ thắp nhang hàng ngày là đủ rồi!
Trong khi đó, Lê Anh Bách và Thái Tường Vân cũng không chịu kém cạnh, hai vợ chồng hì hục khiêng chiếc tủ chè khảm ốc xà cừ cùng đôi lộc bình men rạn ra cổng. Cậu út Lê Trường Lộc thì bắc ghế đẩu trèo lên tường, tháo phăng chiếc đồng hồ quả lắc cổ của Pháp ôm gọn vào lòng, miệng cười toe toét:
Mẹ thấy chưa, tụi con dọn hộ mẹ chỉ trong nửa tiếng là cái phòng khách rộng thênh thang, thoáng mát hẳn ra nhé! Mấy món đồ gỗ mục nát nặng nề này giữ lại chỉ tổ làm ổ cho gián chuột sinh sôi, bán đi lấy tiền làm vốn làm ăn mới là người thức thời.
Bà Quách Tuyết Quyên ngồi yên lặng trên chiếc giường gỗ đơn ở buồng trong. Qua khe cửa khép hờ nhìn cảnh tượng ba đứa con ruột đang lột sạch từng món tài sản trong nhà chẳng khác nào một toán người xa lạ đến xiết nợ.
Trên chiếc bàn thờ gỗ gụ giờ đây trống huơ trống hoắc, chỉ còn trơ trọi một bát hương sứ trắng và khung ảnh thờ bằng gỗ mít của ông Tấn. Mạc Thu Trinh đảo mắt một vòng khắp căn phòng trống trải, ánh nhìn dừng lại ở khung ảnh thờ cỡ lớn đang đặt chính giữa bàn gỗ.
Cô ta bước lại gần, dùng ngón tay gõ thử vào viền khung gỗ mít đã lên nước bóng loáng, rồi tặc lưỡi tiếc rẻ: Cái khung ảnh này làm bằng gỗ mít lõi già đấy anh Triết ạ, nhưng kích thước nhỏ quá, bán chẳng được mấy đồng mà tháo ảnh người chết ra thì hơi rợn người.
Thôi cứ để lại cho mẹ ôm vào viện dưỡng lão mà ngắm, coi như vợ chồng mình rộng lượng để lại kỷ vật tinh thần cho bà cụ! Nói xong, cả ba anh em cùng hai cô con dâu vội vã phủi bụi trên quần áo, leo lên chiếc xe bán tải chất đầy đồ gỗ rồi phóng vút đi trong ánh hoàng hôn nhá nhem.
Không một ai quay đầu lại hỏi xem tối nay người mẹ già sáu mươi sáu tuổi sẽ ăn gì khi ngay cả chiếc bàn ăn cơm hàng ngày cũng đã bị chúng khuân đi bán kèm bộ ghế gỗ. Cánh cổng sắt khép lại, trả lại cho ngôi nhà sự tĩnh lặng tuyệt đối.
Bà Quách Tuyết Quyên đứng dậy, bước ra cài then chốt cổng từ bên trong, sau đó kéo rèm che kín toàn bộ các ô cửa sổ hướng ra ngoài sân. Bà bật ngọn đèn bàn có ánh sáng vàng ấm áp, bước đến trước bàn thờ của chồng và thắp lên một nén trầm hương mới.
Nhìn gương mặt hiền hậu của ông Tấn trong tấm ảnh đen trắng, bà Quách Tuyết Quyên khẽ thì thầm bằng giọng nói trầm ấm: Ông thấy rõ cả rồi chứ, ông Tấn? Bốn mươi năm trước, khi ông quyết định giấu kiệt tác ấy đi và sống cuộc đời thanh bạch của một thầy giáo dạy vẽ nghèo.
Ông từng dặn tôi rằng nếu các con biết thương yêu đùm bọc nhau thì ngày ông trăm tuổi sẽ trao lại cho chúng làm của gia bảo. Còn nếu chúng biến chất thành những kẻ máu lạnh chỉ biếtnhận tiền mà quên nghĩa sinh thành, thì bức họa ấy sẽ là tấm vé để tôi sống nốt quãng đời còn lại thật đàng hoàng và kiêu hãnh.
Bà Quách Tuyết Quyên vái nhẹ một cái trước bát hương, rồi cẩn thận nâng khung ảnh thờ bằng gỗ mít xuống, đặt nằm úp trên mặt tấm chiếu cói sạch sẽ. Từ trong ngăn kéo chiếc bàn may cũ kỹ ở góc buồng, bà lấy ra một bộ dụng cụ chuyên dụng của ngành bảo tồn bảo tàng gồm chiếc kìm mũi nhọn.
Một lưỡi dao trổ mảnh và đôi găng tay vải cotton trắng tinh. Đeo đôi găng tay trắng vào một cách thuần thục, bà Quách Tuyết Quyên dùng mũi kìm nhẹ nhàng rút từng chiếc đinh đồng nhỏ xíu ghim dọc theo bốn cạnh phía sau khung ảnh.
Khi tấm ván ép lót lưng ngoài cùng được nhấc ra, một lớp giấy báo cũ đã ngả màu vàng sẫm từ những năm một ngàn chín trăm tám mươi lộ diện. Chính lớp giấy báo cũ kỹ mục nát ở rìa này đã đánh lừa con mắt của Lê Đình Triết và Mạc Thu Trinh suốt bao năm qua.
Khiến chúng đinh ninh rằng phía sau tấm ảnh thờ của bố chỉ là mớ giấy lộn chèn cho khỏi lỏng khung kính. Thế nhưng, dưới bàn tay khéo léo và chuẩn xác của một chuyên gia phục chế hội họa kỳ cựu, bà Quách Tuyết Quyên nhẹ nhàng tách lớp giấy báo ngụy trang bên ngoài ra.
Bên dưới lớp giấy báo ấy là một túi màng bọc chống ẩm chuyên dụng của bảo tàng quốc gia. Được hàn kín bốn mép bằng sáp ong nguyên chất để cách ly hoàn toàn với không khí và nấm mốc suốt hơn ba mươi năm ròng rã.
Bà Quách Tuyết Quyên dùng lưỡi dao trổ rạch một đường mảnh dọc theo viền sáp ong, từ từ rút vật nằm bên trong lớp túi bảo vệ ra ngoài ánh đèn. Đó là một bức tranh vẽ trên lụa tơ tằm nguyên bản, kích thước bốn mươi nhân sáu mươi xăng-ti-mét, được bồi trên lớp giấy dó cổ truyền mịn màng như da ngọc.
Dưới ánh đèn vàng ấm áp, những nét cọ tinh xảo, mềm mại nhưng đầy nội lực hiện lên sống động. Với hình ảnh một thiếu nữ Hà thành mặc áo dài lụa ngồi bên hiên nhà cổ ngắm hoa quỳnh nở trong đêm trăng.
Ở góc dưới bên trái bức tranh lụa là dòng chữ ký bằng mực nho cùng con dấu triện son đỏ thẫm khắc bốn chữ Hán cổ của một. Trong tứ trụ danh họa xuất thân từ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương khóa đầu tiên, kèm niên đại năm một ngàn chín trăm ba mươi tám.
Đây chính là tác phẩm độc bản mà cụ thân sinh của ông Tấn, vốn là một nhà sưu tập cổ ngoạn có tiếng ở đất kinh kỳ xưa, đã trao truyền lại cho con trai trước lúc lâm chung. Cũng trong đêm hôm đó, bà Quách Tuyết Quyên mở tiếp phần đế rỗng của chiếc khung gỗ mít, lấy ra một tệp hồ sơ giấy da bò được bảo quản nguyên vẹn.
Bên trong tệp hồ sơ là giấy chứng nhận nguồn gốc xuất xứ do chính tay danh họa viết bằng tiếng Pháp từ năm một ngàn chín trăm ba mươi tám. Kèm theo biên bản giám định quang phổ và chữ ký xác nhận của Hội đồng Bảo tàng Mỹ thuật từ thập niên chín mươi.
Ngoài ra, nằm kẹp giữa tệp hồ sơ còn có cuốn sổ tiết kiệm tích lũy hưu trí mang tên riêng của bà Quách Tuyết Quyên với số dư ba trăm năm mươi triệu đồng —. Khoản tiền mà bà đã âm thầm trích ra từ tiền dạy vẽ thêm và tiền cố vấn phục chế tranh suốt hai mươi năm qua mà các con bà chưa từng hề hay biết.
Đầu giờ sáng hôm sau, khi sương mù còn giăng mắc trên những tán cây đầu ngõ, bà Quách Tuyết Quyên mặc một bộ áo dài lụa màu tím than trang nhã. Đặt bức tranh lụa vào trong ống hộp bảo quản chống sốc chuyên dụng rồi gọi một chiếc taxi đi thẳng lên trung tâm thành phố.
Điểm đến của bà là trụ sở chính của Trung tâm Đấu giá và Nghỉ dưỡng Việt Tiến —. Tập đoàn hàng đầu trong lĩnh vực đấu giá nghệ thuật cổ vật kết hợp vận hành chuỗi biệt thự dưỡng lão sinh thái năm sao dành cho giới tinh hoa.
Tại phòng giám định VIP trên tầng tám của tòa nhà Việt Tiến, người trực tiếp đón tiếp bà Quách Tuyết Quyên là Quách Trường Lộc — cháu ruột gọi bà bằng cô. Hiện đang giữ chức Trưởng ban Thẩm định Cổ vật kiêm Cố vấn Pháp lý cấp cao của tập đoàn.
Trường Lộc năm nay ba mươi lăm tuổi, là một luật sư và chuyên gia lịch sử mỹ thuật từng tu nghiệp tại Pháp. Người luôn kính trọng tài năng cũng như nhân cách thanh cao của vợ chồng người cô ruột. Lưu ý để tránh nhầm lẫn, đứa con trai út bất hiếu của bà ở nhà tên là Lê Trường Lộc.
Được đặt trùng tên đệm và tên chính với người anh họ thành đạt này vì ngày xưa ông bà Tấn mong con mình cũng học hành nên người như cháu bên ngoại. Nhưng thằng út họ Lê lại chỉ biết ăn chơi lêu lổng.
Khi bà Quách Tuyết Quyên mở chiếc hộp bảo quản và trải bức tranh lụa Đông Dương năm một ngàn chín trăm ba mươi tám lên mặt bàn nhung đen dưới ánh đèn chiếu chuyên dụng. Quách Trường Lộc đã phải nín thở đứng lặng đi suốt mấy phút đồng hồ.
Anh đeo kính lúp chuyên dụng, kiểm tra từng sợi tơ tằm đan chéo, độ thấu quang của lớp màu khoáng chất tự nhiên và dấu triện son cổ, rồi thốt lên bằng giọng đầy xúc động: Cô Quyên ơi, đây đích thực là bức "Nguyệt Quỳnh Hiên" từng được ghi chép trong cuốn danh mục triển lãm tại Paris năm một ngàn chín trăm ba mươi chín.
Mà giới sưu tầm quốc tế ngỡ rằng đã thất lạc trong chiến tranh! Tình trạng bảo quản của bức lụa đạt mức hoàn hảo tuyệt đối, không hề có một vết ố mốc hay rạn màu nào. Đúng là chỉ có bàn tay bậc thầy phục chế của cô mới giữ được kiệt tác này nguyên vẹn suốt ngần ấy thập kỷ.
Hồ sơ truy xuất nguồn gốc và biên bản giám định lại đầy đủ không một kẽ hở pháp lý, nếu đưa vào phiên đấu giá đặc biệt chiều mai của Trung tâm Việt Tiến. Cháu khẳng định mức giá khởi điểm không dưới sáu tỷ đồng!
Bà Quách Tuyết Quyên nhẹ nhàng nhấp một ngụm trà sen nóng, ánh mắt tĩnh lặng nhìn người cháu trai bên họ ngoại: Cô không cần chờ đến phiên đấu giá tháng sau đâu Lộc ạ, cô muốn đưa tác phẩm này vào danh mục đấu giá kín dành cho các nhà sưu tập lớn ngay trong chiều mai.
Sau khi trừ đi các khoản thuế phí theo đúng quy định pháp luật. Cháu hãy giúp cô trích ngay một phần tiền để ký hợp đồng mua đứt quyền sở hữu trọn đời một căn biệt thự đơn lập. Tại Khu nghỉ dưỡng sinh thái Việt Tiến trên đồi thông ngoại ô.
Phần tiền còn lại sẽ được đưa vào quỹ tín thác chăm sóc y tế và an dưỡng cá nhân của riêng cô, tuyệt đối không để lại một đồng thừa kế nào cho ba đứa con họ Lê. Quách Trường Lộc tháo chiếc kính lúp xuống, nhìn sâu vào đôi mắt điềm tĩnh của người cô ruột.
Là người từng đến viếng đám tang dượng Tấn và chứng kiến thái độ thờ ơ, thực dụng của ba anh em Lê Đình Triết, Lê Anh Bách và Lê Trường Lộc. Vị luật sư trẻ hiểu rõ nỗi đau thầm lặng mà cô mình vừa trải qua.
Trường Lộc gật đầu dứt khoát, giọng nói đanh thép và chuẩn mực: Cô hoàn toàn yên tâm, cháu sẽ đích thân điều hành phiên đấu giá kín vào lúc hai giờ chiều mai với sự tham gia của năm quỹ đầu tư nghệ thuật lớn nhất Đông Nam Á.
Nhưng trước khi cô chính thức chuyển vào Khu nghỉ dưỡng sinh thái Việt Tiến. Cô định xử lý thế nào với tờ đơn viện dưỡng lão giá rẻ và yêu cầu bán căn nhà cấp bốn mà ba người con của cô đang ráo riết thúc ép?
Bà Quách Tuyết Quyên khẽ mỉm cười, một nụ cười sắc sảo và tỉnh táo của người phụ nữ đã bước qua mọi giông bão cuộc đời. Bà mở túi xách, rút ra tờ đơn xin tự nguyện vào viện dưỡng lão Bình An mà vợ chồng Lê Đình Triết đã ép bà ký hôm qua, đặt lên mặt bàn kính trước mặt vị luật sư:
Chúng nó đã muốn cô ký đơn vào viện dưỡng lão để rảnh nợ, thì cô sẽ ký tặng chúng nó một bộ hồ sơ viện dưỡng lão đúng như tâm nguyện. Chỉ có điều, cháu hãy giúp cô soạn thảo thêm một Phụ lục Hợp đồng Pháp lý đính kèm có công chứng nhà nước.
Trong đó ghi rõ Điều khoản Cấm Thăm Nuôi Vĩnh Viễn đối với cả ba người con cùng các con dâu. Đồng thời, căn nhà cấp bốn trong hẻm kia đứng tên riêng của cô do bên ngoại cho đất từ thời con gái. Cô cũng sẽ có một món quà bất ngờ dành cho lòng tham của chúng nó ngay tại sân nhà vào sáng ngày kia!
