Tám giờ ba mươi phút sáng, Phòng Giám định & Chấm phúc khảo Quốc gia nằm ở tầng năm tòa nhà trung. Tâm Học viện Mỹ thuật Đông Á được bảo vệ nghiêm ngặt bởi lực lượng an ninh và Thanh tra Bộ Giáo dục. Không có bất kỳ sự ồn ào phô trương nào. Bên trong căn phòng rộng lớn trang bị hệ thống kiểm soát nhiệt độ và quang phổ tối tân chỉ có mười hai vị giáo sư đầu ngành hội họa. Tổ thanh tra pháp chế Bộ Giáo dục cùng gia đình họ Ninh. Ở chính giữa phòng, bức tranh sơn dầu Ánh Sáng Từ Tro Tàn được đặt trang trọng trên giá đỡ bằng hợp kim. Bên cạnh là hệ thống đèn cực tím bước sóng ba trăm sáu mươi lăm nanomet và kính hiển vi phân tích bề mặt toan.
Vừa bước vào phòng giám định, Ninh Thùy Trang nhìn thấy bức tranh rực rỡ của mình vẫn nguyên vẹn trên giá đỡ thì lấy lại được chút bình tĩnh. Nó vội vàng bám vào kịch bản mà ông Ninh Trọng Kiên đã dặn trên xe, chủ động bước lên trước bàn hội đồng với vẻ mặt uất ức đầy nước mắt.
— Thưa Giáo sư Ôn Nguyên Khôi và các thầy cô trong Hội đồng, em thực sự bị oan ức quá ạ! — Bức tranh Ánh Sáng Từ Tro Tàn này chính là tâm huyết của em. — Em dùng hình ảnh cổ trấn phương Đông vươn lên từ đống tro lửa để thể hiện khát vọng phục hưng văn hóa dân tộc. — Từng mảng màu đỏ ở góc trái đến ánh sáng vàng kim nơi chân trời đều do em tự tay pha màu và vẽ suốt bốn tiếng đồng hồ buổi sáng. — Sao chị Ninh Đông Nghi lại nhẫn tâm vu oan cho em cướp bài của chị ấy?
Ông Ninh Trọng Kiên và bà Tạ Băng Tâm cũng lập tức hùa theo. Một mực khẳng định Ninh Thùy Trang đã được truyền dạy bí quyết pha màu khoáng từ cuốn sổ tay gia truyền của gia đình. Để tăng sức thuyết phục, ông Ninh Trọng Kiên còn trịnh trọng đặt cuốn sổ tay bọc vải gấm lấy từ chiếc rương gỗ lim cùng mấy lọ bột đá lên bàn giám định.
Giáo sư Ôn Nguyên Khôi ngồi ở vị trí Chủ tịch Hội đồng, ngón tay thon dài gõ nhẹ lên bản báo cáo phân tích hóa học của bức tranh. Ông nhìn Ninh Thùy Trang bằng ánh mắt điềm tĩnh nhưng sắc bén khiến người đối diện không thể nói dối.
— Thí sinh Ninh Thùy Trang, em vừa khẳng định toàn bộ màu khoáng trên bức tranh này đều do chính tay em tự pha chế theo công thức gia truyền của gia đình họ Ninh. — Vậy ngay tại bàn thực nghiệm chất liệu trước mặt Hội đồng đây, chúng tôi đã chuẩn bị sẵn đầy đủ đá khoáng thanh kim thạch. — Chu sa, thạch hoàng, nhựa thông, dầu hạt lanh và phèn chua. — Tôi yêu cầu em tự tay pha lại đúng năm mươi gam màu đỏ chu sa ánh kim giống như phần trung tâm bức tranh. — Và giải thích cơ chế tách lớp sắc độ sau bảy mươi hai giờ của nó!
Nghe thấy yêu cầu thực hành tại chỗ của Giáo sư Ôn Nguyên Khôi, mồ hôi lạnh lập tức túa ra ướt đẫm trán Ninh Thùy Trang. Từ bé đến lớn nó chỉ quen bóp sẵn sơn acrylic và sơn dầu công nghiệp đóng tuýp mua ngoài cửa hàng, nào đã bao giờ cầm chày nghiền đá khoáng hay đun nhựa thông cổ truyền! Thế nhưng trước mười hai cặp mắt của các bậc thầy hội họa và ống kính ghi hình làm bằng chứng pháp lý của Thanh tra Bộ Giáo dục. Nó không còn đường lui nào khác ngoài việc lật giở cuốn sổ tay giả mà tôi đã để lại trong chiếc rương gỗ lim.
— Dạ... dạ được ạ, công thức gia truyền của nhà em đều ghi rõ trong cuốn sổ này, em sẽ pha lại ngay trước mặt các thầy cô!
Ninh Thùy Trang run rẩy cầm lấy chiếc chày đá. Nhìn theo dòng chữ tôi cố tình viết sai trong cuốn sổ giả rồi múc hai thìa bột chu sa đổ chung với ba thìa phèn chua công nghiệp, bột chì và dầu hạt lanh đun nóng. Nó dùng hết sức bình sinh khuấy mạnh hỗn hợp trong bát sứ. Chỉ sau đúng ba phút, thay vì tạo ra sắc đỏ chu sa rực rỡ ánh kim như trên bức tranh Thủ khoa. Bát hỗn hợp của Ninh Thùy Trang bỗng sủi bọt xèo xèo, kết tủa thành một khối bùn đen kịt và bốc lên mùi trứng thối khét lẹt nồng nặc khắp phòng giám định!
Các vị giáo sư ngồi ở hàng ghế đầu đồng loạt nhíu mày lấy tay che mũi, còn vị chuyên gia chất liệu cổ họa của Học viện Mỹ thuật Đông Á thì đập bàn đứng dậy.
— Thật là trò hề hoang đường, ai đời pha màu khoáng chu sa lại đổ trực tiếp phèn chua công nghiệp. — Với bột chì vào dầu nóng để tạo phản ứng kết tủa sunfua đen xì thế kia! — Một người thậm chí còn không phân biệt nổi tính chất kỵ nhau cơ bản nhất giữa lưu huỳnh trong chu sa. — Và chì mà dám tự nhận là tác giả của bức tranh sơn khoáng đạt chín mươi chín phẩy năm điểm này sao?
Ninh Thùy Trang hoảng loạn làm rơi cả chiếc chày đá xuống sàn nhà, lắp bắp quay sang cầu cứu ông Ninh Trọng Kiên. Đúng lúc đó, tôi bình thản bước lên bàn thực nghiệm chất liệu, đứng đối diện với toàn bộ Hội đồng Giám định.
— Thưa Hội đồng, sở dĩ Ninh Thùy Trang pha ra thứ bùn đen bốc mùi kia là. — Vì cuốn sổ tay nó đang cầm chỉ là bản nháp phế phẩm tôi viết để thử lòng tham của kẻ cắp. — Còn màu đỏ chu sa ánh kim trên bức tranh Ánh Sáng Từ Tro Tàn được tôi pha chế vào đêm. — Trước ngày thi theo bí pháp Ấn Ký Phản Quang Hai Tầng Sắc Độ của người mẹ quá cố của tôi. — Cố nghệ nhân phục chế cổ họa Tô Thu Nguyệt!
Dứt lời, không cần nhìn bất kỳ tờ giấy nào, bàn tay trái của tôi thoăn thoắt lấy đúng mười hai gam bột chu sa thủy phi. Trộn cùng ba gam bột thạch hoàng, năm mililít dầu hạt lanh tinh luyện ngâm nhựa thông lâu năm và một giọt mật cá chép. Chiếc chày ngọc trong tay trái tôi xoay tròn đều đặn theo nhịp thở, tiếng đá cọ vào lòng cối mã não vang lên êm ái. Thuần thục đến mức Giáo sư Ôn Nguyên Khôi và các vị lão sư trong hội đồng đều phải gật gù thán phục. Chỉ sau năm phút, một lớp màu sơn khoáng đỏ rực rỡ, mịn màng như lụa đào và tỏa hương trầm nhẹ nhàng đã hiện ra trên đĩa sứ. Khớp một trăm phần trăm với sắc độ trên bức tranh Thủ khoa!
Tôi đặt chiếc chày ngọc xuống, chỉ tay về phía bức tranh Ánh Sáng Từ Tro Tàn đang đặt ở trung tâm phòng giám định.
— Thưa Chủ tịch Hội đồng Ôn Nguyên Khôi và Chánh Thanh tra Bộ Giáo dục, đêm trước ngày thi. — Vì biết rõ ông Ninh Trọng Kiên và bà Tạ Băng Tâm đã pha thuốc an thần vào sữa của tôi. — Và móc nối với phó phòng khảo thí tên Quách để tráo phách bài thi cho Ninh Thùy Trang. — Tôi đã chủ động cài vào bức tranh này một chiếc khóa hóa học hẹn giờ bảy mươi hai tiếng. — Hiện tại lớp dầu hạt lanh bề mặt đã oxy hóa hoàn toàn sau bảy mươi hai giờ tiếp xúc không khí. — Xin Hội đồng hãy tắt toàn bộ đèn chiếu sáng thông thường và bật đèn cực tím bước sóng ba trăm sáu mươi lăm nanomet lên bức tranh!
Ông Ninh Trọng Kiên nghe đến hai chữ "thuốc an thần" và "khóa hóa học" thì mặt cắt không còn giọt máu. Định lao lên ngăn cản nhưng đã bị hai nhân viên an ninh giữ chặt tại chỗ. Theo lệnh của Giáo sư Ôn Nguyên Khôi, cầu dao đèn huỳnh quang trong phòng giám định lập tức được ngắt xuống. Trong bóng tối tĩnh mịch của căn phòng, luồng ánh sáng tím biếc từ dàn đèn cực tím chuyên dụng bật sáng, chiếu thẳng vào chính giữa bức tranh Ánh Sáng Từ Tro Tàn.
Một cảnh tượng chấn động toàn bộ Hội đồng Tuyển sinh Quốc gia lập tức hiện ra rõ mồn một! Dưới tia cực tím, lớp màu khoáng bề mặt đã oxy hóa trở nên trong suốt, làm bừng sáng rực rỡ lớp bột thạch anh lân tinh vẽ chìm sát mặt vải toan bên dưới. Giữa trung tâm đám lửa tái sinh của bức tranh, dòng chữ ký viết bằng tay trái sắc nét phát sáng màu xanh lục bảo hiện lên từng chữ rõ ràng: Tác giả: Ninh Đông Nghi – CCCD: 001308004512 – Số Báo Danh Gốc: 0418 – Cảnh Báo Bài Thi Bị Đánh Tráo Phách!
Không dừng lại ở đó, Giáo sư Ôn Nguyên Khôi mở chiếc cặp hồ sơ mật. Lấy ra tờ giấy can lót bảng vẽ có đóng dấu giáp lai đỏ chót mà tôi đã ký gửi tại bàn Thư ký Hội đồng từ lúc bảy giờ bốn mươi phút sáng ngày thi. Khi ông áp tờ giấy can niêm phong đó lên mặt sau của bức tranh dưới ánh đèn cực tím và kính hiển vi điện tử. Toàn bộ một nghìn bốn trăm vết hằn lực tì dao bay và dòng chữ số căn cước công dân khớp nhau đến từng micromet!
Cả căn phòng giám định nổ tung trong những tiếng xôn xao kinh ngạc của các vị giáo sư. Bà Tạ Băng Tâm chân tay bủn rủn ngã phịch xuống sàn nhà, còn Ninh Thùy Trang thì ôm đầu hét lên thất thanh, cố gắng chối tội trong tuyệt vọng.
— Không... không phải đâu, chắc chắn là con tiện nhân Ninh Đông Nghi này đã lén đột nhập vào phòng bảo quản của Học viện để sửa lại bức tranh của em! — Phải rồi, bức tranh này là của em vẽ, nó chỉ lén viết chữ phát quang lên thôi!
Giáo sư Ôn Nguyên Khôi bật sáng lại toàn bộ đèn trần, ánh mắt ông nhìn Ninh Thùy Trang lạnh lẽo như băng giá mùa đông.
— Lớp bột thạch anh lân tinh này nằm ở tầng lót đầu tiên sát thớ vải toan, bên trên đè bốn lớp màu khoáng đã khô cứng. — Không một ai trên thế giới này có thể viết chìm xuống dưới đáy tranh sau khi tranh đã vẽ xong! — Hơn nữa, báo cáo phân tích động học nét cọ dưới kính hiển vi lập thể cho thấy. — Toàn bộ một nghìn bốn trăm nhát cọ và vết miết dao bay trên bức tranh này đều có góc nghiêng ba mươi lăm độ kéo từ phải sang trái. — Điểm tụ lực nằm ở cạnh ngoài ngón út bàn tay trái. — Nói cách khác, tác giả của bức tranh Ánh Sáng Từ Tro Tàn bắt buộc phải là một họa sĩ thuận tay trái bẩm sinh!
Vừa nói, Giáo sư Ôn Nguyên Khôi vừa ra hiệu cho trợ lý đặt hai tấm vải toan trắng tinh cùng hai bộ dao bay lên giá vẽ trước mặt tôi và Ninh Thùy Trang.
— Thí sinh Ninh Thùy Trang, em thuận tay phải hoàn toàn, nhưng nếu em vẫn ngoan cố khẳng định bức tranh này do em vẽ. — Vậy mời em cầm dao bay tái hiện lại góc xoáy mây lửa của bức tranh trong mười lăm phút. — Đồng thời, thí sinh Ninh Đông Nghi cũng sẽ vẽ lại chính phân cảnh đó ngay tại đây để Hội đồng đối chiếu trực tiếp!
Ninh Thùy Trang bị dồn vào chân tường, bàn tay phải của nó run lẩy bẩy cầm lấy con dao bay quệt màu lên toan. Thế nhưng vì thuận tay phải và hoàn toàn không có kỹ thuật đắp sơn bằng dao bay. Mỗi nhát quệt của nó đều nghiêng về bên phải, màu bết dính thành một đống hỗn độn thô kệch chẳng khác nào trẻ con tập tô. Cố bắt chước đổi sang tay trái để kéo nét ngược chiều, cổ tay cứng đờ của Ninh Thùy Trang lập tức làm con dao bay rạch toạc cả tấm vải toan trắng!
Ngược lại, ở giá vẽ bên cạnh, tôi bình thản cầm dao bay và cọ bằng bàn tay trái đầy vết chai năm tháng. Không cần bất kỳ bản phác thảo chì nào, cổ tay trái của tôi xoay nhẹ với góc nghiêng đúng ba mươi lăm độ. Từng nhát dao bay dứt khoát, mạnh mẽ miết lớp màu khoáng chu sa và thanh kim thạch lên mặt vải. Chỉ trong vòng mười hai phút, một góc cổ trấn rực lửa vươn lên từ đống tro tàn đã hiện ra sống động. Trùng khớp từng đường gân sơn, từng độ dày mỏng của nhát cọ với kiệt tác Ánh Sáng Từ Tro Tàn đang đặt giữa phòng!
Mười hai vị giáo sư trong Hội đồng Giám định Quốc gia đồng loạt đứng dậy vỗ tay vang dội. Còn Ninh Thùy Trang thì buông rơi con dao bay xuống sàn, quỳ sụp xuống trước giá vẽ rách nát của mình, không còn thốt nên được một lời ngụy biện nào nữa.
