Ngồi trên chiếc ghế đẩu nhựa thấp lè tè sát cạnh bồn rửa bát, đầu gối tôi gần như chạm vào ngực. Hơi nước lạnh lẽo từ đống xoong nồi ngâm dưới bồn inox bốc lên, thấm qua lớp quần lụa mỏng buốt giá. Phía trên đầu tôi, bóng đèn huỳnh quang cũ kỹ trong góc bếp thỉnh thoảng lại chớp nháy từng hồi xanh xao. Chỉ cách tôi chưa đầy ba bước chân là chiếc bàn ăn gỗ gụ rực rỡ dưới ánh đèn chùm pha lê ấm áp. Nơi ấy, năm con người đang nâng những chiếc ly pha lê sóng sánh rượu vang đỏ, cụng vào nhau kêu lanh canh.
Chai rượu vang ngoại đắt tiền mà Đinh Quốc Bảo vừa khui ra mời bố vợ, thực chất là quà biếu của tôi. Đó là chai rượu do một đối tác thu mua lụa tơ tằm bên Pháp gửi tặng riêng cho nghệ nhân Ngô Thị Lành. Tôi cất trong tủ kính phòng ăn để dành dịp trọng đại, chưa từng nỡ mở ra uống lấy một giọt. Vậy mà giờ đây, Đinh Quốc Bảo lại đem ra rót đầy ly cho ông Tạ Đức Thịnh và Tạ Anh Tuấn như đồ chùa. Ông Tạ Đức Thịnh ngửa cổ uống cạn nửa ly rượu vang, rồi dùng đôi đũa mạ vàng gắp một miếng cá trắm kho.
Vừa nhai, ông ta vừa chép miệng ra vẻ sành sỏi nhưng lời nói ra lại toàn là sự trịch thượng: — Cá kho riềng mẻ cũng tạm được đấy, nhưng lửa hơi già một chút, đúng là kiểu nấu nướng của thợ thủ công. — Này Quốc Bảo, con làm đến chức trưởng phòng trên phố rồi, phải rèn lại nếp sống trong nhà đi chứ. — Ai đời nhà mặt phố Hàng Tơ rộng rãi thế này mà dưới gầm cầu thang vẫn xếp mấy cuộn tơ lụa ngứa cả mắt! Đinh Quốc Bảo vội vàng đặt đũa xuống, hai tay chắp trước ngực, cười lấy lòng bố vợ:
— Dạ, bố dạy chí phải ạ, tại mẹ con cứ giữ thói quen mang mẫu lụa của xưởng Phú Mỹ về nhà kiểm tra. — Đợi qua mấy ngày Tết, con sẽ cho người dọn sạch đống khung mẫu ấy vứt hết xuống nhà kho dưới quê. — Lúc ấy tầng một này sửa sang lại thành phòng trà kiểu châu Âu để bố sang đánh cờ với bạn bè cho sang! Bà Chu Lệ Thu ngồi bên cạnh đang dùng đũa vàng gắp liên tiếp ba con tôm sú hấp nước dừa vào bát mình. Bà ta vừa bóc vỏ tôm vừa vứt thẳng đầu tôm và vỏ tôm xuống gầm bàn về phía góc bếp chỗ tôi ngồi.
Một chiếc vỏ tôm dính đầy nước sốt bắn cả vào gấu quần lụa của tôi, nhưng bà ta chẳng mảy may để ý. Bà Chu Lệ Thu lau tay vào chiếc khăn ăn thêu hoa, rồi quay sang hất hàm hỏi Tạ Hồng Đào: — Thế cái chuyện chính sự của thằng Anh Tuấn nhà mình, vợ chồng con đã chuẩn bị hồ sơ đến đâu rồi? — Chiều nay chủ tòa nhà bên quận trung tâm vừa gọi điện giục thằng Tuấn mùng sáu Tết phải chồng đủ tiền đấy. Nghe mẹ nhắc đến chuyện tiền nong, Tạ Anh Tuấn đang gặm đùi gà cũng lập tức ngẩng đầu lên, mắt sáng rực.
Cậu ta quệt ngang miệng bằng mu bàn tay, giọng đầy vẻ ngạo mạn của kẻ quen tiêu tiền người khác: — Anh rể với chị Đào tính thế nào thì tính, em đã ký hợp đồng thuê mặt bằng ba tầng làm trụ sở công ty rồi. — Cộng thêm tiền nhập lô hàng mỹ phẩm và rượu ngoại đầu tiên, tổng cộng phải có đúng năm tỷ đồng tiền mặt. — Nếu sáng mùng một Tết mà bà già chưa ký giấy bảo lãnh giải ngân để mùng sáu ngân hàng chuyển tiền. — Thì em nói trước, khoản tiền cọc sáu trăm tám mươi triệu hôm trước anh rể đưa cho em coi như mất trắng đấy!
Tôi đang cầm chiếc bát sứt miệng trên tay, đôi đũa tre mốc khẽ dừng lại giữa không trung. Sáu trăm tám mươi triệu đồng tiền đặt cọc mặt bằng mà Tạ Anh Tuấn vừa buột miệng nhắc tới. Chính là khoản tiền quỹ thu mua kén tằm vụ xuân trong tài khoản thanh toán phụ của xưởng lụa Phú Mỹ! Tháng trước, vì thấy Đinh Quốc Bảo than thở đi lại giao dịch vất vả, tôi đã ký ủy quyền cho nó giữ một thẻ phụ. Khoản tiền sáu trăm tám mươi triệu đồng ấy vốn dùng để đặt cọc cho ba mươi hộ nông dân trồng dâu nuôi tằm.
Vậy mà đứa con trai quý hóa của tôi đã lén lút rút sạch số tiền mồ hôi nước mắt của bà con nông dân. Nó đem dâng không cho thằng em vợ ăn chơi lêu lổng đi đặt cọc cái gọi là công ty xuất nhập khẩu ma! Trên bàn ăn, Đinh Quốc Bảo sợ hãi nhìn về phía góc bếp nơi tôi đang ngồi, vội vàng ra hiệu cho em vợ nói khẽ. Nhưng Tạ Hồng Đào lại bật cười khanh khách, chẳng hề có chút kiêng dè nào trước mặt người mẹ chồng già: — Anh Quốc Bảo cứ lo bò trắng răng làm gì, mẹ anh ngồi tít dưới góc bồn rửa bát kia, tai lại nghễnh ngãng.
— Với lại tiếng tivi ngoài phòng khách đang bật chương trình ca nhạc tất niên to thế kia, bà ấy nghe sao được! — Mà có nghe thấy thì đã làm sao nào, của cải trong cái nhà này và cái xưởng lụa Phú Mỹ sớm muộn chẳng của anh! — Anh là con trai độc nhất họ Đinh, bà ấy năm nay sáu mươi tư tuổi rồi, giữ khư khư tiền làm gì cho mệt xác. Ông Tạ Đức Thịnh gật gù vuốt chòm râu thưa, nâng ly rượu vang chạm nhẹ vào ly của Đinh Quốc Bảo: — Con gái bố nói chí lý, người già ở quê đầu óc bảo thủ, cứ ôm đống tơ lụa thủ công thì bao giờ mới giàu to.
— Giao năm tỷ vốn lưu động ấy cho thằng Anh Tuấn nhà bố đem đi đầu tư thương mại, một vốn bốn lời. — Đến lúc thằng Tuấn thành tổng giám đốc lớn, nó lại chẳng chia cổ tức cho vợ chồng con vài phần trăm hay sao? Được bố vợ vẽ cho cái bánh vẽ khổng lồ, Đinh Quốc Bảo nở nụ cười nịnh bợ, ngực ưỡn thẳng lên đầy tự đắc: — Dạ vâng, con tin tưởng tuyệt đối vào tài năng kinh doanh của cậu Tuấn và tầm nhìn của bố mẹ mà! — Bố mẹ và cậu Tuấn cứ yên tâm ăn Tết cho ngon miệng, mọi thủ tục giấy tờ con đã chuẩn bị kín kẽ hết rồi.
Nói rồi, Đinh Quốc Bảo đứng dậy bước về phía chiếc cặp da đặt trên kệ tủ rượu ngay sát bàn ăn. Nó rút từ trong cặp ra một tập hồ sơ bìa cứng màu xanh dương, lật mở từng trang giấy trắng tinh. Dưới ánh đèn chùm, tôi nhìn rõ dòng chữ in đậm trên trang bìa thông qua tấm gương trang trí gắn bên tường. Đó là "Hợp đồng Ủy quyền Thế chấp Tài sản và Bảo lãnh Giải ngân Hạn mức Tín dụng Năm Tỷ Đồng". Đinh Quốc Bảo đặt tập hồ sơ lên góc bàn trống, chỉ tay vào phần chữ ký ở trang cuối cùng rồi hào hứng khoe:
— Đây, bố mẹ xem đi, con đã nhờ thằng bạn làm bên phòng tín dụng ngân hàng soạn sẵn mẫu cam kết này. — Toàn bộ bốn trang đầu con in chữ thật nhỏ về việc đăng ký nhận bằng khen gia đình văn hóa làng nghề. — Còn trang cuối cùng mới là điều khoản ủy quyền toàn bộ quyền điều hành tài chính và thế chấp xưởng Phú Mỹ. — Con đã ký nháy sẵn vào mục người đại diện nhận ủy quyền rồi, chỉ thiếu đúng chữ ký và dấu vân tay của mẹ con!
Bà Chu Lệ Thu ghé mắt nhìn tờ hợp đồng, đôi mắt sắc lẻm ánh lên vẻ tham lam không chút che giấu: — Khôn ngoan lắm con rể ạ, thế con định làm cách nào để sáng mai bà già chịu ký và điểm chỉ vào đây? — Nhỡ sáng mùng một Tết bà ấy lại đòi đọc kỹ từng trang hoặc gọi cho con bé quản đốc Kiều Trinh thì sao? Tạ Hồng Đào lập tức chen vào, giọng đầy vẻ ranh mãnh và độc địa: — Mẹ ơi, con đã tính cả nước cờ ấy rồi, con bé Bùi Kiều Trinh tối nay phải trực kho tơ dưới làng nghề.
— Còn sáng mai đúng tám giờ, cả nhà mình sẽ mặc áo dài khăn đóng truyền thống thật trang trọng ngồi ở phòng khách. — Bố mẹ đóng vai thông gia hiền từ chúc thọ bà ấy, còn con với anh Quốc Bảo sẽ quỳ xuống dâng trà mừng tuổi. — Lúc bà già đang cảm động vì được con trai con dâu chúc Tết, anh Quốc Bảo sẽ đưa tập giấy đăng ký gia đình văn hóa này ra. — Bảo là ký lấy may đầu xuân giờ Hoàng đạo để phường người ta xét duyệt danh hiệu cho dòng họ Đinh. — Bà già vốn trọng danh dự gia truyền, lại đang vội đi chùa lễ Phật đầu năm, chắc chắn sẽ ký và lăn tay ngay!
Tạ Anh Tuấn đập đùi cười ha hả, tay cầm chiếc càng cua bể bẻ rắc một tiếng giòn tan: — Nước cờ này của chị Đào với anh rể đúng là tuyệt đỉnh, vừa lấy được năm tỷ vừa chẳng tốn một giọt mồ hôi! — Mà em nói thật nhé, lấy được năm tỷ từ ngân hàng xong, em rút hết ra chuyển sang tài khoản cá nhân của em. — Đến lúc đáo hạn ngân hàng, cứ để cái xưởng dệt lụa Phú Mỹ của bà già đứng ra gánh nợ phát mãi là xong! — Đằng nào mấy cái khung cửi gỗ mục nát ấy bán thanh lý sắt vụn với đất xưởng cũng dư sức trả nợ ngân hàng!
Nghe câu nói tàn độc của Tạ Anh Tuấn, ngay cả Đinh Quốc Bảo cũng hơi khựng lại một giây: — Ơ kìa chú Tuấn, xưởng lụa Phú Mỹ là nguồn thu chính của gia đình anh, để ngân hàng phát mãi thì sao được... Tạ Hồng Đào lập tức quay sang trừng mắt, véo mạnh vào sườn chồng khiến Đinh Quốc Bảo im bặt: — Anh đúng là đồ đàn bà hẹp hòi, cậu Tuấn nói phòng hờ thế thôi chứ công ty cậu ấy lãi tiền tỷ mỗi tháng! — Với lại cái xưởng dệt lụa thủ công ấy bẩn thỉu bỏ xừ, giải tán đi rồi lấy tiền mặt tiêu chẳng sướng hơn à!
Đinh Quốc Bảo bị vợ quát ngay trước mặt nhà ngoại thì cúi gằm mặt xuống, lắp bắp cười trừ: — À ừ, anh chỉ hỏi thế thôi chứ mọi chuyện anh đều nghe theo em và bố mẹ cả mà, chú Tuấn đừng để bụng nhé! Ngồi trên chiếc ghế đẩu nhựa cạnh bồn rửa bát, tôi đặt chiếc bát sứ sứt miệng chưa hề đụng đũa xuống mặt bàn inox. Thức ăn trong chiếc bát sứt đã hoàn toàn nguội lạnh, lớp mỡ gà đóng lại thành một váng trắng đục ngầu. Họ tưởng tôi già cả tai điếc, tưởng tiếng nhạc xuân ngoài tivi có thể che lấp được những lời bàn mưu tính kế.
Họ không hề biết rằng, suốt bốn mươi năm nghe tiếng thoi đưa trên khung cửi, đôi tai người thợ dệt cực kỳ thính nhạy. Chỉ cần một sợi tơ mảnh bị xước hay một nhịp thoi lệch đi nửa ly, tôi đứng đầu xưởng đã nghe ra ngay. Huống hồ những lời lẽ độc ác của họ đang được chiếc micro thu âm định hướng trong đồng hồ gỗ mun ghi lại trọn vẹn. Từng câu chữ của Tạ Hồng Đào, từng tiếng cười khả ố của Tạ Anh Tuấn, và sự nhu nhược đê hèn của Đinh Quốc Bảo. Tất cả đều đã được lưu trữ thẳng vào bộ nhớ đám mây được mã hóa của thiết bị giám sát.
Bữa tiệc tất niên trên bàn gỗ gụ kéo dài suốt hơn hai tiếng đồng hồ trong tiếng chạm ly và cười nói thỏa thuê. Mười hai món cỗ do tôi còng lưng chế biến từ sáng sớm bị năm người họ xới tung, ăn uống phàm phu tục tử. Miếng nào ngon nhất thì bà Chu Lệ Thu và Tạ Hồng Đào gắp chất đầy vào bát của Tạ Anh Tuấn. Miếng nào rơi vãi hoặc thừa mứa, họ gạt thẳng ra khăn trải bàn trắng muốt lem luốc dầu mỡ và nước chấm. Trong suốt hơn hai tiếng đồng hồ ấy, không một ai quay đầu nhìn về phía góc bồn rửa bát lấy một lần.
Cũng không một ai hỏi xem người mẹ già sáu mươi tư tuổi đã ăn được hạt cơm nào vào bụng hay chưa. Đối với họ, sự tồn tại của tôi trong căn bếp này chẳng khác nào một chiếc máy nấu ăn biết thở. Và giá trị duy nhất còn sót lại của tôi, chỉ là một dấu vân tay đỏ thẫm trên tờ giấy vay nợ năm tỷ đồng vào sáng mai.
